Geldt de AI-verordening ook voor mijn bedrijf?
De Europese AI-verordening, ook wel de AI Act genoemd, geldt niet voor ieder bedrijf op dezelfde manier. Of en hoe de regels u raken, hangt vooral af van wat u met AI doet: bouwt u zelf een AI-systeem, koopt u er een in, of gebruikt u alleen een kant-en-klaar hulpmiddel dat toevallig AI gebruikt. De verordening maakt daarin onderscheid, en dat onderscheid bepaalt of er voor u iets verandert.
Voor de meeste kleine en middelgrote bedrijven die AI gebruiken voor bijvoorbeeld planning, tekstverwerking of een chatbot op de website, gelden vooral lichte verplichtingen, zoals duidelijk maken dat een gebruiker met AI te maken heeft. Zwaardere verplichtingen gelden voor een kleinere groep systemen die de verordening als risicovol bestempelt. Welke situatie op u van toepassing is, staat in de verordening zelf, en die tekst is vrij te raadplegen op EUR-Lex.
Wat bepaalt of de regels u raken
De AI-verordening kijkt niet naar de grootte van uw bedrijf, maar naar uw rol bij het AI-systeem. Bent u de partij die het systeem heeft ontwikkeld, dan gelden andere verplichtingen dan wanneer u het systeem alleen gebruikt binnen uw bedrijfsvoering. Een softwareleverancier die AI in zijn product inbouwt, draagt doorgaans meer verplichtingen dan de klant die dat product afneemt en gebruikt. Voor veel ondernemers betekent dit dat de belangrijkste vraag niet is 'gebruik ik AI', maar 'wat voor rol heb ik daarbij, en in welke sector zet ik het in'.
Daarnaast telt mee waarvoor het systeem wordt ingezet. Een AI-tool die helpt bij het plannen van personeel is iets anders dan een systeem dat automatisch beslist over een sollicitatie of een kredietaanvraag. De verordening legt daarom extra nadruk op toepassingen die gevolgen kunnen hebben voor mensen, zoals bij werving, kredietverstrekking of veiligheid.
Wanneer u waarschijnlijk weinig hoeft te doen
Gebruikt uw bedrijf AI vooral als hulpmiddel, bijvoorbeeld voor het opstellen van teksten, het beantwoorden van eenvoudige klantvragen of het ondersteunen van interne processen, dan valt dit doorgaans onder de categorie met beperkte verplichtingen. Vaak komt dit neer op transparantie: laten weten dat er AI wordt gebruikt, en zorgen dat mensen dat kunnen zien of vragen. Dat is iets anders dan een uitgebreid nalevingstraject.
Het is voor veel ondernemers ook goed om te weten dat het enkele feit dat een leverancier 'AI' op de doos zet, niet automatisch betekent dat er zware verplichtingen gelden. De verordening kijkt naar het risico van de toepassing, niet naar het label waarmee een product wordt verkocht.
Wanneer extra oplettendheid wel op zijn plaats is
Bij toepassingen die worden aangemerkt als hoog risico, gelden strengere eisen, zoals documentatie, menselijk toezicht en zorgvuldige controle voordat een systeem wordt gebruikt. Dit speelt bijvoorbeeld bij systemen die meebeslissen over sollicitaties, kredietverstrekking, of toegang tot bepaalde diensten. Ook hier geldt: niet elk gebruik van AI in deze sectoren valt automatisch in deze categorie, het hangt af van de precieze functie van het systeem.
Omdat deze indeling in de praktijk soms lastig te beoordelen is, is het onderwerp per situatie uitgewerkt in de kennisbank waar onderwerpen per situatie zijn uitgezocht. Daar wordt per toepassing beschreven waar de verordening naar kijkt, met een verwijzing naar de exacte plek in de officiële tekst.
Wat als er toch een besluit van een toezichthouder komt
De AI-verordening zelf regelt geen bezwaarprocedure, dat is aan het nationale bestuursrecht. Mocht een toezichthouder in Nederland op enig moment een besluit nemen dat uw bedrijf raakt, bijvoorbeeld een waarschuwing of een handhavingsmaatregel, dan gelden daarvoor dezelfde spelregels als bij andere overheidsbesluiten: een termijn om te reageren, en de mogelijkheid om bezwaar te maken. Of bezwaar in zo'n geval kans maakt, hangt af van de precieze feiten en is niet in algemene zin te zeggen.
Heeft u twijfel over een concreet besluit, dan kunt u dat gratis laten beoordelen met een paar korte vragen. Zo krijgt u een eerste indicatie zonder dat u daar meteen kosten aan hoeft te maken.
Waar deze informatie vandaan komt
Al het bovenstaande is gebaseerd op de tekst van de verordening zelf, niet op interpretaties van derden. Hoe wij onze informatie samenstellen en waar u de brontekst zelf kunt terugvinden, staat toegelicht op de pagina die uitlegt waar onze informatie vandaan komt. Veelgestelde onduidelijkheden over de AI-verordening, zoals het verschil tussen ontwikkelaar en gebruiker, zijn daarnaast verzameld op de pagina met veelgestelde vragen.
Heeft u voor uw eigen bedrijf behoefte aan een duidelijk antwoord, dan is dat het beste te bespreken met een jurist of, bij twijfel over een concreet besluit, met de bevoegde toezichthouder. Voor de meer algemene vraag of en hoe de AI-verordening op uw situatie van toepassing is, biedt de gratis quick-scan een eerste, vrijblijvend houvast.