Verschilt het toezicht op de AI-verordening per EU-land?
Ja, dat verschilt. De AI-verordening zelf is een Europese verordening en geldt woordelijk in alle lidstaten, maar de verordening laat aan elke lidstaat over wélke instantie toezicht houdt en hoe die instantie besluiten neemt. Voor een Nederlands bedrijf dat alleen in Nederland actief is, verandert er weinig. Voor een bedrijf dat ook klanten, vestigingen of gebruikers in andere EU-landen heeft, kan de weg naar een bezwaar of beroep er heel anders uitzien dan u vanuit Nederland gewend bent.
De kern is dit: de regels staan vast in de verordening, maar de uitvoering ligt bij de lidstaten. Elke lidstaat wijst een of meer markttoezichthouders aan — de instanties die controleren of aanbieders en gebruikers van AI-systemen zich aan de verordening houden. Welke instantie dat precies wordt, per wanneer die operationeel is en hoe die werkt, ligt niet in de verordening zelf vast maar in nationale wetgeving en organisatiebesluiten. Voor de actuele stand daarvan verwijzen wij naar de toezichthouder zelf of naar de officiële tekst op EUR-Lex; wij verzinnen daar geen namen of data bij.
Wat betekent een bestuursorgaan uit een ander land voor uw bezwaar
Als een Nederlandse toezichthouder een besluit neemt, geldt de Nederlandse Algemene wet bestuursrecht. Dan kent u de termijn van zes weken om bezwaar te maken en de regels over hoelang het bestuursorgaan mag doen over een reactie. Neemt een toezichthouder uit een ander EU-land een besluit — bijvoorbeeld omdat uw AI-systeem daar op de markt wordt gebracht — dan geldt niet de Awb, maar het bestuursrecht van dát land. De termijn om te reageren, de manier waarop u bezwaar aantekent en zelfs het woord dat voor 'bezwaar' wordt gebruikt, kunnen anders zijn. Wat een bestuursorgaan precies is en hoe dat begrip in Nederland werkt, leest u in de kennisbank met uitleg per situatie.
Dit is meer dan een formaliteit. Een bezwaartermijn die in Nederland zes weken is, hoeft in een ander land niet hetzelfde aantal weken te zijn, en de manier waarop de termijn gaat lopen — vanaf de datum van het besluit, vanaf ontvangst, vanaf bekendmaking — kan per land verschillen. Wie ervan uitgaat dat de Nederlandse regels overal gelden, loopt het risico een termijn te missen zonder dat hij dat door heeft.
Sancties: dezelfde bovengrens, andere uitvoering
De AI-verordening geeft voor overtredingen maximale bandbreedtes voor boetes die in de hele EU gelden. Maar hoe een concrete boete tot stand komt, welke instantie die oplegt en welke bezwaar- of beroepsprocedure daarna volgt, is aan de nationale wetgever. Nederland verwerkt dit in eigen uitvoeringswetgeving; andere lidstaten doen dat op hun eigen manier en binnen hun eigen bestuursrechtelijke systeem. Dat kan onder meer verschillen in wie eerst een zienswijze mag geven, welke instantie in eerste instantie beslist, en bij welke rechter u terechtkomt als u het niet eens bent met de uitkomst.
Voor een Nederlands bedrijf dat internationaal opereert, is de praktische les dat u bij elk besluit eerst nagaat wélke instantie het heeft genomen en volgens welk land se procedure. Dat bepaalt niet alleen de termijn, maar ook de vorm: sommige landen kennen een schriftelijk bezwaar zoals wij dat kennen, andere werken met een directe gang naar de bestuursrechter zonder tussenstap.
Wat u nu al kunt doen
Op dit moment is nog niet in elk land definitief vastgelegd welke toezichthouder verantwoordelijk is en hoe de procedure er precies uitziet; dat traject loopt bij verschillende lidstaten nog. Het is daarom verstandig om bij een concreet besluit uit het buitenland niet af te gaan op wat in Nederland gebruikelijk is, maar navraag te doen bij de toezichthouder die het besluit heeft genomen, of een jurist te raadplegen die met het bestuursrecht van dat land bekend is. Bezwaarfix.nl richt zich op besluiten van Nederlandse bestuursorganen volgens de Awb; hoe onze werkwijze daarbij precies tot stand komt, leest u op de pagina over hoe wij te werk gaan.
Heeft u alleen met Nederlandse besluiten te maken, dan verandert dit verhaal weinig aan uw eigen situatie. Twijfelt u of een besluit onder Nederlands bestuursrecht valt of onder dat van een ander land, dan is dat precies het soort vraag waarmee u niet zelf hoeft te puzzelen. Bekijk in een paar vragen of bezwaar in uw geval kans maakt, of lees eerst de antwoorden op vragen die andere ondernemers ons stelden voordat u een keuze maakt.