Wat is een ingebrekestelling?
Een ingebrekestelling is een brief waarmee u een overheidsinstantie officieel meldt dat die te laat is met het nemen van een besluit. U stuurt hem niet om bezwaar te maken tegen een besluit, maar juist omdat er nog helemaal geen besluit ligt terwijl de termijn daarvoor al voorbij is. De overheidsinstantie die moet beslissen, heet in de wet een bestuursorgaan: dat kan een gemeente zijn, de Belastingdienst, UWV, DUO of een ander overheidsorgaan.
De ingebrekestelling is bedoeld als laatste duw. U geeft het bestuursorgaan daarmee nog een korte, wettelijk vastgelegde periode om alsnog te beslissen. Beslist het orgaan ook dan niet, dan kan er een dwangsom gaan lopen: een bedrag dat het bestuursorgaan aan u moet betalen voor elke dag dat het te laat is. Zonder ingebrekestelling ontstaat die dwangsom niet, ook niet als het orgaan al maanden te laat is.
Wanneer speelt dit: de beslistermijn is verstreken
Elk besluit waar u om vraagt of waar u bezwaar tegen maakt, heeft een beslistermijn: de periode waarbinnen het bestuursorgaan een reactie moet geven. Hoe lang die termijn is, verschilt per situatie en staat meestal in de wet die op uw aanvraag of bezwaar van toepassing is, of in de brief die u kreeg. Sommige termijnen zijn acht weken, andere langer, en een bestuursorgaan mag een termijn onder voorwaarden ook verlengen als het dat op tijd aan u laat weten.
Het gaat pas wringen als die termijn, inclusief een eventuele verlenging, gewoon verstreken is zonder dat er een besluit ligt. Dan pas heeft een ingebrekestelling zin. Stuurt u hem te vroeg, dan heeft de brief geen juridisch effect: het bestuursorgaan is dan nog niet in verzuim, zoals dat heet. In de kennisbank vindt u per soort besluit uitgezocht hoe lang de beslistermijn precies is, zodat u weet vanaf welk moment een ingebrekestelling aan de orde kan zijn.
Wat moet er in staan
Een ingebrekestelling hoeft geen ingewikkeld document te zijn, maar moet wel duidelijk maken waar het om gaat. U benoemt om welke aanvraag of welk bezwaar het gaat, wanneer u dat heeft ingediend, dat de beslistermijn is verstreken en dat u het bestuursorgaan in gebreke stelt. Het is verstandig om te vermelden op welke datum u de brief verstuurt, zodat de termijn die daarna gaat lopen aantoonbaar is.
Na ontvangst van de ingebrekestelling krijgt het bestuursorgaan meestal nog een korte, in de wet vastgelegde periode om alsnog een besluit te nemen. Gebeurt dat niet binnen die periode, dan gaat de dwangsom automatisch lopen, zonder dat u daar nog iets voor hoeft te doen. Beslist het orgaan wel binnen die periode, dan vervalt het recht op een dwangsom meestal, ook als u zich enorm heeft moeten verbijten over de wachttijd daarvoor.
Ingebrekestelling is iets anders dan bezwaar of beroep
Het is goed om deze drie stappen niet door elkaar te halen, want ze spelen op verschillende momenten. Bezwaar maakt u tegen een besluit dat er al ligt en waar u het inhoudelijk niet mee eens bent. Een ingebrekestelling stuurt u juist als er nog geen besluit ligt en de termijn daarvoor is verstreken. Beroep bij de rechtbank komt weer een stap later: dat stelt u in tegen de beslissing die het bestuursorgaan uiteindelijk op uw bezwaar neemt, of tegen het aanhoudend uitblijven van een besluit nadat de ingebrekestelling niets heeft opgeleverd.
Deze volgorde is niet toevallig. De wetgever heeft de ingebrekestelling bedacht als tussenstap om overheidsorganen te dwingen tot actie, zonder dat u meteen naar de rechter hoeft. Pas als ook die tussenstap niets oplevert, is de gang naar de rechtbank aan de orde, en dat is een aparte procedure met eigen regels en eigen kosten.
Zelf opstellen of hulp inschakelen
Voor de meeste mensen is een ingebrekestelling goed zelf te schrijven, zeker omdat de inhoud vrij vast staat: welk besluit, welke datum, en de mededeling dat het bestuursorgaan in gebreke wordt gesteld. Waar het vaker misgaat, is het moment: te vroeg versturen heeft geen effect, en niet elke overschrijding van een termijn is even eenvoudig vast te stellen, vooral als er tussentijds om aanvullende stukken is gevraagd of de termijn is opgeschort.
Bezwaarfix bewaakt voor u zowel de bezwaartermijn als de beslistermijn en stelt op basis daarvan een ingebrekestelling op als dat aan de orde is. Wilt u eerst zelf nagaan of uw situatie zich daarvoor leent, dan kunt u in een paar vragen een indicatie krijgen van waar u in uw procedure staat. Twijfelt u nog over hoe dit precies werkt of wat wij wel en niet voor u doen, dan zet deze pagina met veelgestelde vragen de meeste onduidelijkheden op een rij, en laat deze uitleg over onze werkwijze zien waar onze informatie vandaan komt.
Of u nu wacht op een reactie van de gemeente, de Belastingdienst, UWV of DUO: het uitgangspunt blijft hetzelfde. Zolang de beslistermijn nog loopt, kunt u weinig anders doen dan wachten. Is die termijn verstreken, dan is de ingebrekestelling de aangewezen volgende stap, en die hoeft niet ingewikkeld te zijn om effect te hebben.